spelen02

“There is always a certain risk to being alive and if you are more alive there is more risk.”

Een groene speelplaats is de redding van kinderen.

Vroeger zag je ze overal: buitenspelende kinderen. Nu niet meer. Dit gebrek aan natuurbeleving gaat gepaard met verontrustende verschijnselen als overgewicht, concentratiestoornissen en depressiviteit. Omgekeerd betekent een gezonde portie natuur dat kinderen het beter doen op school, creatiever zijn en beter leren beoordelen en besluiten.

DSC_0586_4

Natuurtekort kan de symptomen van ADHD versterken, en andersom kan natuur de symptomen verlichten. Critici wijzen erop dat de opwekkende medicijnen die mensen vaak slikken zoals rilatine in 10 tot 40 procent te snel wordt voorgeschreven. Rilatine werkt stimulerend op het centrale zenuwstelsel en heeft vergelijkbare uitwerkingen als amfetamine, methamfetamime en cocaïne. Voor 90 % van de gevallen is deze medicatie bestemd voor kinderen. Natuur zou wel eens een goedkope therapie tegen stress en ADHD kunnen worden, aldus Louv en de onderzoekers.

Heel wat kinderen lijden aan het natuurtekortsyndroom. Louv introduceert het begrip om de verschijnselen te beschrijven die voortkomen uit het gebrek aan contact met de natuur.

Vergelijking met het onderwijs in Finland – waar kinderen deels leven in de natuur
Vergelijkend OESO-onderzoek uit 2003 wees uit dat van 31 landen Finland de beste onderwijsprestaties oplevert.

  • naar school vanaf 7
  • geen hoogbegaafde klas
  • onderwijsuitgaven per leerling lager
  • spelen = grote waarden (na 3 kwartier)
  • lessen buiten

Er zijn vele redenen om te kiezen voor een groen en uitdagend schoolplein.

Uitdagen om te bewegen

Het aantal kinderen met overgewicht neemt toe. Alledaagse bewegingen als lopen, klauteren en klimmen helpen op een natuurlijke manier tegen overgewicht. Een groen schoolplein daagt alle kinderen, dun en dik, dagelijks uit om meer te bewegen. Spelen in het groen heeft sowieso positieve gezondheidseffecten. Bovendien leren kinderen omgaan met risico’s en de ontwikkeling van hun motoriek wordt sterk gestimuleerd.
Het rapport ‘Spelen in het groen’ geeft de resultaten weer van een onderzoek naar het speelgedrag, de lichamelijke activiteit, de concentratie en de stemming van kinderen na een bezoek aan een natuurspeeltuin. Van den Berg, Koenis en Van den Berg (2007). Te downloaden via www.alterra.nl rapportcode 1600.

Er wordt een verband gelegd tussen binnenspelen en de epidemie van overgewicht bij kinderen. Kinderen die de meest elementaire gymnastiekoefeningen niet meer kunnen uitvoeren. Kinderen die hartcirculatiestoornissen verschijnselen vertonen.

Stress bij kinderen veroorzaakt cognitieve dysfuncties zoals: gebrek aan nauwkeurige waarneming, gebrek aan (denk)taal, gebrekkig voorstellingsvermogen, beperkt werkgeheugen en impulsiviteit.

DSC_0653_3Kinderen in contact met de natuur

Kinderen komen steeds minder in contact met de natuur. Dat komt door de TV en de computer, maar ook doordat het groen uit de wijken verdwijnt en de angsten die ouders soms hebben voor de risico’s van spelen in de natuur. Een groen schoolplein biedt kinderen dagelijks de kans op een natuurbeleving. Hierdoor groeit hun belangstelling voor en betrokkenheid bij de natuur, een belangrijke basis voor hun gedrag in de toekomst.

Educatie

In onze pedagogische visie staat het ontdekken en ervaren in en van de omgeving (dus ook de natuur) centraal. De TintelTuin wil kinderen uitdagen om zélf te onderzoeken en dit zélf te doen in een betekenisvolle, inspirerende omgeving. Spelen in en met de natuur integreert de motorische, zintuigelijke, sociale en cognitieve intelligentie van kinderen op een manier, die in een klaslokaal nauwelijks bereikbaar is.
Op een groen schoolplein gaan kinderen zelf op zoek naar beestjes en natuurlijke materialen. Hiermee kunnen we eindeloos veel werkvormen ontwikkelen voor WO en voor natuur- en milieueducatie. Ook de zorg voor de natuur wordt op een groen schoolplein ontwikkeld (water geven, snoeien, plukken, moestuin onderhouden).

Kinderen spelen beter samen

Een betegeld schoolplein wordt vaak ingenomen door voetballende jongens. Dit drijft de andere kinderen naar de hoeken en randen van het plein. Door zones te creëren voor actief en rustiger spel ontstaat voor iedere groep een eigen ruimte en worden de ‘rechten’ op de ruimte eerlijker verdeeld. Dit kan door variatie in begroeiing, bestrating, hoogteverschillen en bebouwing. Ervaringen laten zien dat er hierdoor minder agressie is op het schoolplein en dat kinderen beter leren samenspelen. Zie ook bijlage ‘Spelen is méér dan spelletjes doen’ uit ‘Veiligheid van speelterreinen, redactie Jan Dietvorst.

Kinderen, ouders en de buurt doen mee

Door kinderen te betrekken bij het ontwerp, de aanleg en het beheer van het groene schoolplein leren ze mee te denken over hun eigen omgeving. Ouders en de buurt erbij betrekken komt de relatie met de school ten goede.
Bekijk ons coöperatief uitgewerkt schoolproject ‘den Buiten’ op de website www.tinteltuin.be

Ook goed voor biodiversiteit

De verschillende soorten planten en dieren op aarde houden de natuur in balans. Samen vormen ze een levende en productieve natuur, die wij nodig hebben voor ons bestaan. Dit noemen we biodiversiteit. Biodiversiteit zorgt voor schoon water, vruchtbare grond en een stabiel klimaat. Het levert ook voedsel en grondstoffen voor huisvesting, kleding en brandstof. Deze natuurlijke hulpbronnen zorgen dat we kunnen bestaan. Als steeds meer biodiversiteit verdwijnt, kunnen ecosystemen steeds zwakker worden, en uiteindelijk zelfs instorten. Een groen schoolplein draagt ook direct bij aan het behoud en de versterking van biodiversiteit.

DSC_0643_2Kinderen leren zichzelf kennen en gevaren beter inschatten

Er zíjn gevaren in de natuur, van vreemden en anderen. En zeker, ook de natuur zélf zit vol met gevaren. Maar er zit ook een groot risico aan vast als we een generatie vrijwel in huisarrest laten opgroeien: risico’s voor hun geestelijke en lichamelijke gezondheid, risico’s voor hun gevoel van verbondenheid met de aarde, met een bepaalde plaats en gemeenschap.

De angst voor juridische aansprakelijkheid is, na de angst voor de boeman, een uiterst effectief middel om het natuurlijk spelen onmogelijk te maken.
Het doel moet zijn de veiligheid van kinderen te waarborgen én hun recht tot natuurlijk spelen.

Constructieve angst is als een motor voor de ontwikkeling van risico-competentie, dat wil zeggen de vaardigheid goed in te kunnen schatten wat in je vermogen ligt en ook wat de gevolgen zijn van je handelen. Als kinderen hun eigen angsten kunnen vertrouwen als een signaal, dat hen zich af doet vragen: tot hoever kan ik gaan? Heb ik voldoende kracht? Voel ik me zeker genoeg? Dan is angst een positieve factor. Negatief is als kinderen hierin blijven hangen, als angst ervoor zorgt dat ze niets meer durven. Dan stokt de ontwikkeling. ‘Alleen als kinderen leren hun angsten waar te nemen, kunnen ze de moed ontwikkelen deze zo nodig te overwinnen’, zegt Hechtbauer.

Kinderen zijn steeds langer op school

Door de uitbreiding van de voorschoolse, tussen schoolse en naschoolse opvang zijn steeds meer kinderen niet thuis of buiten meer te vinden. Een groen schoolplein stimuleert kinderen om gevarieerd en creatief te spelen. Dat is extra belangrijk als kinderen langere tijd of vaker op een speelplaats, op school spelen.

Veiligheid: aanvaardbaar risico

We letten op voor mensen die natuurlijk spelen in een negatief daglicht proberen te stellen. Hierbij gaat het niet alleen om de letter maar ook om de geest van de wet.

Het begrip ‘aanvaardbaar risico’ is niet voor niets als oplossing gevonden om zinvol over dit thema te kunnen praten.

Verschillende definities van ‘aanvaardbare risico’s:

  • ‘Aanvaardbare risico’s, dat zijn de activiteiten waarbij de voordelen opwegen tegen de nadelen’
  • ‘Een veilige omgeving, zou ik willen stellen, is die waar veiligheid niet wordt gezien als veiligheid die alle mogelijke letsels uitsluit, maar ruimte die veiligheid tot ontdekken, experimenteren, uitproberen en risico’s nemen biedt.’

‘Better a broken bone than a broken spirit!’ Er is natuurlijk helemaal niks mis mee als je ook lichamelijk ‘ongebroken’ door je kindertijd komt. Maar dat is juist waarschijnlijker als kinderen van jongs af aan, in een veilige sfeer en in een ‘rijke leeromgeving’ worden gestimuleerd hun grenzen in een zelf gekozen tempo te verleggen.
Laten we ook de factor ‘geluk bij een bijna-ongeluk’ of ‘domme pech’ niet helemaal vergeten. Soms klopt alles en gaat er toch iets mis.
Zo blijkt uit Nederlands onderzoek dat het grootste gevaar in de natuur de teek is. Een lastig ongedierte dat in bossen, maar opvallend veel in tuinen aangetroffen wordt.

Cijfers vanuit UK tonen aan dat:
Eens in de drie tot vier jaar een fataal ongeluk in een school of schoolbuitenruimte. Uiteraard is elk ongeluk tragisch, maar het zou toch ook gezien moeten worden in de context van 500-600 kinderen die jaarlijks overlijden i.v.m. ongelukken thuis en op onze straten.

Bronnen:
Het laatste kind in het bos – Richard Louv
Springzaad.nl
Geen leven zonder risico’s – Marianne van Lier & Willy Leufgen
Pimp je speelplaats
Klasse
‘Een eerlijke kans; Basisonderwijs voor kinderen in kansarmoede’ Albert Janssens en Daniël Trimbos

Contacteer Ons

Bedankt voor u bericht, wij zullen u zo snel mogelijk antwoorden.

Not readable? Change text. captcha txt

Start typing and press Enter to search